Pogrzeb powietrzny – tradycyjny tybetański pochówek
W większości krajów świata pogrzeb zmarłej osoby obejmuje kremację lub złożenie ciała w trumnie, a następnie pochówek na cmentarzu. Tymczasem istnieją państwa praktykujące odmienną formę uroczystości pogrzebowych, które dla nas mogą wydawać się wręcz szokujące. W dzisiejszym artykule napiszemy o tym czym jest pogrzeb powietrzny, inaczej zwany niebiańskim. Zapoczątkowane już 1500 lat temu, po dziś dzień odbywają się na terenie Tybetu, wśród irańskich Parsów, a do niedawna także na obszarze Mongolii.
Buddyjskie wierzenia o życiu po śmierci
Zgodnie z buddyjskimi wierzeniami, ludzkie ciało to przejściowe miejsce przebywania intelektu. Nie posiada znanej nam duszy oraz nie może zmartwychwstać. Zdaniem mieszkańców Tybetu, ciało po śmierci nie ma większego znaczenia, dlatego buddyści opracowali metodę pochówku powietrznego, w której zwłoki rozszarpują i zjadają drapieżne ptaki. Tybetańczycy wierzą, że uważane za święte sępy pomagają subtelnemu ciału – czyli odpowiednikowi duszy – unieść się do nieba, gdzie będzie ono oczekiwać ponownych narodzin. Taka forma pochówku ma również uzasadnienie ekonomiczne i praktyczne. Większości ubogich wyznawców buddyzmu nie stać na organizację tradycyjnego pochówku. Ponadto skalista i często zamarznięta ziemia uniemożliwia wykopanie grobu. Z tego względu rodzina zmarłego zamiast pozostawić ciało do powolnego rozkładu – woli wystawić je na żer ptaków, ułatwiając ich egzystencję. Ponadto, niweluje w ten sposób konieczność problematycznego grzebania zwłok w ziemi.
Pogrzeb powietrzny – przebieg uroczystości
Tybetański pochówek to ceremonia trwająca kilka dni. W pierwszych dobach po śmierci mają miejsce obrzędy religijne, odprawiane przez kapłana oraz rodzinę zmarłego. W trakcie uroczystości czyta się Księgę Umarłych, która ma pomóc ciału subtelnemu opuścić zwłoki. Po zakończeniu modłów osoba zmarła zostaje owinięta w płótno i przewieziony do miejsca zwanego Doliną Buddy. To odosobniony obszar niedaleko świętej góry Kajlas, w którym odbywa się główna ceremonia pogrzebowa.
Następne, nagie ciało układa się na kamiennym kręgu, a następnie nacinana się wielokrotnie nożem i pozbawia krwi. Gdy drapieżne ptaki zjedzą wszystkie miękkie tkanki oraz mniejsze kości, konieczne jest odpowiednie przygotowanie pozostałego ludzkiego szkieletu. Grubsze kości rozbija się młotem i miesza z mąką jęczmienną, stając się pokarmem dla pozostałego ptactwa. Zgodnie z zasadami, w tej części pochówku nie może uczestniczyć rodzina zmarłego, która mogłaby zakłócić wędrówkę ciała subtelnego ku niebu. Najbliżsi czekają zatem w pewnej odległości do czasu, aż na ziemi nie pozostaną żadne części zwłok ich zmarłego członka rodziny.
Buddyzm i pochówek niebiański
Pogrzeb powietrzny to kontrowersyjna dla nas metoda pochówku, która jednak nie jest niczym dziwnym dla mieszkańców Tybetu czy Iranu. Zgodnie z ich przekonaniami, pozwala ona bowiem na godne pożegnanie zmarłego oraz ułatwienie ponownych narodzin jego ciału subtelnemu. Jednocześnie jest ona formą daru dla świętych ptaków buddystów, podyktowaną także praktycznymi i ekonomicznymi względami w tym górzystym, wiecznie zamarzniętym i ubogim kraju.